“Een deelauto voor de deur voelt eigenlijk gewoon als luxe” – Joanna over autodelen bij SAWA

Op een zonnige donderdagmiddag stap ik in Rotterdam op de fiets voor mijn gesprek met Joanna. We spreken af op een terras vlak bij SAWA, het woongebouw waar zij samenwoont met haar vriend. Wanneer ze vrolijk komt aanlopen, raken we meteen aan de praat. Buiten in de zon vertelt ze enthousiast over haar nieuwe woning, haar werk en de deelauto’s voor de deur. Het gesprek is niet alleen interessant, maar vooral ook erg gezellig. De tijd vliegt voorbij.

De 25-jarige Joanna woont sinds anderhalve maand in SAWA, in het Rotterdamse Lloydkwartier. Haar vriend woonde er al ongeveer een jaar en daardoor bracht ze er zelf al regelmatig tijd door. Inmiddels zijn ze gaan samenwonen en voelt het gebouw steeds meer als haar eigen thuis.

SAWA is een vijftig meter hoog, circulair houten woongebouw waarin duurzaamheid en samenleven centraal staan. Met betaalbare woningen, ruimte voor biodiversiteit en verschillende gedeelde voorzieningen wil het gebouw waarde toevoegen voor zowel de bewoners als de buurt.

Het gebouw is heel bijzonder en ook de community is sterk. Bewoners zitten samen in een groepsapp en er worden regelmatig activiteiten georganiseerd. Zo stond er op het moment van ons gesprek een Food & Movie Night op de planning. Omdat ik hier nog maar net woon, ken ik vooral mijn directe buren. Dit soort activiteiten zijn leuk om steeds meer mensen te leren kennen.

Zonder auto opgegroeid in Keulen

Dat Joanna zelf geen auto heeft, voelt voor haar niet als een gemis. Ze groeide op in het centrum van Keulen, waar haar gezin ook geen auto bezat. Toen ze negentien was, verhuisde ze naar Nederland om te studeren.

Voor mij is het nooit vanzelfsprekend geweest dat je een eigen auto moet hebben. Als gezin deden we eigenlijk alles zonder. Veel dagelijkse ritten kun je prima met de fiets of het openbaar vervoer maken. Alleen zijn er natuurlijk ook momenten waarop een auto gewoon heel handig is.

Na haar studie begon Joanna aan een tweejarig traineeship bij Venturn, een adviesbureau dat zich richt op de maritieme sector. Als junior consultant werkt ze aan verschillende projecten en volgt ze trainingen en opleidingen. De afgelopen elf maanden werkte ze bij North Sea Port, het havenbedrijf van Gent, Terneuzen en Vlissingen. Daarvoor was ze regelmatig lang onderweg. Inmiddels werkt ze op slechts tien minuten fietsen van haar nieuwe woning.

Haar interesse in duurzaamheid loopt als een rode draad door haar studie, werk en dagelijks leven. Tijdens haar master Maatschappelijke Transities hield ze zich bezig met de vraag hoe grote veranderingen in de samenleving tot stand komen.

Ik heb altijd de behoefte gehad om ergens impact op te hebben en dingen te verbeteren. Dat kan in je eigen keuzes zitten, maar ik vind juist ook de grotere veranderingen interessant. Hoe richten we onze steden anders in en hoe krijgen we mensen daarin mee?

De eerste rit: “Ik schrok me echt dood”

Via haar vriend maakte Joanna kennis met de drie elektrische deelauto’s bij SAWA. Bewoners kunnen de auto’s reserveren voor momenten waarop de fiets of het openbaar vervoer niet praktisch genoeg is.

Toen ik zag dat er meteen drie auto’s voor het gebouw stonden, dacht ik echt: wat fijn. Het voelt heel luxe dat je gewoon naar beneden kunt lopen en een auto kunt pakken wanneer je die nodig hebt.

Hun eerste rit gaat naar de IKEA. Ze hebben niet veel spullen nodig, maar willen de deelauto vooral eens uitproberen. Joanna kiest voor de gele Renault 5. Hoewel ze al eerder elektrisch en automatisch heeft gereden, zijn alle nieuwe functies nog even wennen.

“Op een gegeven moment begon de assistent in de auto ineens tegen me te praten. Ik schrok me echt dood”, vertelt ze lachend. “Nieuwe auto’s hebben zoveel knopjes en functies. Je moet gewoon even ontdekken hoe alles werkt.”

Inmiddels heeft Joanna alle drie de auto’s geprobeerd en heeft ze een duidelijke favoriet: de Hyundai Inster.

Klein van buiten, verrassend ruim

De Inster lijkt van buiten compact, maar volgens Joanna zegt dat weinig over de ruimte aan de binnenkant.

Als je de stoelen neerklapt, past daar echt verrassend veel in. Hij lijkt klein, maar dat valt dus enorm mee. Inmiddels kiezen we bijna altijd voor de Inster.

Ook voor hun kampeerspullen blijkt de auto groot genoeg. Joanna en haar vriend kochten vorig jaar een tent en proberen die nu zo vaak mogelijk te gebruiken. Zo reden ze onlangs naar een natuurkampeerterrein in Zeeland.

Je kunt daar misschien ook met het openbaar vervoer komen, maar met een tent en alle andere spullen is een auto wel heel makkelijk. Dan staat er gewoon een elektrische auto voor de deur waarmee je weg kunt.

De auto’s worden ook gebruikt voor langere reizen. In mei rijden Joanna en haar vriend met de Inster via Keulen naar de Moezel. Ze bezoeken haar familie en trekken daarna een aantal dagen door de regio.

Vooraf vindt Joanna het nog een beetje spannend om met een elektrische auto naar Duitsland te reizen. Tijdens een schoolproject verdiepte ze zich jaren geleden al in elektrische mobiliteit. Het beeld dat ze van toen heeft, blijkt inmiddels behoorlijk achterhaald.

Ik dacht: we gaan straks door kleine Duitse dorpjes en daar zijn vast nergens laadpunten. Maar het was juist heel goed geregeld. We moesten onderweg toch ergens eten en hebben de auto toen opgeladen. Ook bij de Moezel waren genoeg laadmogelijkheden. Het viel echt ontzettend mee.

Delen past bij SAWA

De deelauto’s passen volgens Joanna goed bij de manier waarop bewoners in SAWA samenleven. Het gebouw heeft onder andere een gezamenlijke fietsenstalling, een leefdek en een plek waar bewoners spullen en gereedschap kunnen delen.

“Vooral van het leefdek maken we veel gebruik. In de zomer is het heerlijk om daar te zitten. Het delen van een auto past eigenlijk heel natuurlijk bij zo’n gebouw.”

Ook het besloten karakter van de deelautogroep vindt ze prettig. Bewoners weten met wie zij de auto’s delen en houden elkaar gemakkelijk op de hoogte. Zo liet iemand onlangs in de groepsapp weten dat ze een van de auto’s door de wasstraat had gehaald.

Je zorgt volgens mij toch beter voor een auto wanneer je weet dat iemand uit hetzelfde gebouw hem na jou gebruikt. Als er iets is, kun je het ook gewoon even met elkaar delen. Dat voelt persoonlijker.

Joanna is benieuwd hoe het gebruik van de auto’s zich verder gaat ontwikkelen. Ze vindt het belangrijk dat ze voldoende worden gebruikt, maar hoopt tegelijkertijd dat het vertrouwde karakter behouden blijft.

Het zou zonde zijn als een deelauto de hele tijd stilstaat. Vooral voor jonge mensen is dit ideaal. Je hebt een goede auto wanneer je hem nodig hebt, zonder dat je er zelf één hoeft te kopen.

Meer ruimte voor mensen

Voor Joanna gaat autodelen niet alleen over elektrisch rijden of het vermijden van een eigen auto. Het gaat ook over de ruimte die geparkeerde auto’s in een stad innemen.

Een eigen auto staat een groot deel van de tijd stil. Zelfs als ik er zelf ooit één zou hebben, zou ik hem waarschijnlijk proberen te delen. Ik vind het zonde als zoveel ruimte wordt gebruikt door auto’s die het grootste gedeelte van de dag nergens naartoe gaan.

Die ruimte zou volgens haar ook gebruikt kunnen worden voor meer groen of plekken waar buurtbewoners elkaar ontmoeten.

In deze buurt zou bijvoorbeeld meer plek voor kinderen mogen zijn. Als je een groene strook verbreedt of ruimte maakt voor een speeltuin, ontstaat er meteen een andere sfeer. Mensen kunnen meer buiten zijn en elkaar ontmoeten. Uiteindelijk maakt dat een buurt leefbaarder.”

Alle vrijheid, zonder alles eromheen

Een eigen auto ziet Joanna voorlopig niet voor zich. Ze begrijpt het gemak ervan, maar daar staan ook kosten, onderhoud en allerlei praktische zaken tegenover.

Bij een deelauto hoef je zelf niet na te denken over de verzekering, wegenbelasting, apk of het onderhoud. Als er iets misgaat, kun je iemand bellen. Dat neemt best een grote last van je schouders.

De prijs van één rit kan soms hoog lijken, begrijpt ze. Toch is het volgens Joanna belangrijk om niet alleen naar dat losse bedrag te kijken. Een eigen auto brengt immers ook kosten met zich mee wanneer hij stilstaat.

Voor Joanna betekent autodelen dan ook niet dat ze vrijheid inlevert. Voor een bezoek aan haar familie, een weekend kamperen of een spontane dag naar het strand staat er gewoon een moderne elektrische auto klaar.

Als je meerdere dagen met een auto onderweg bent, voelt hij uiteindelijk zelfs een beetje als thuiskomen. Natuurlijk deel je hem met anderen, maar tijdens zo’n reis is het gewoon onze auto. Je hebt eigenlijk alle luxe van een eigen auto, zonder dat je hem zelf hoeft te bezitten.”